Słownik szewski Terminy szewskie dla klienta

Cholewka

Wierzchnia część buta obejmująca stopę — skórzana, zamszowa, nubukowa lub syntetyczna. To „kręgosłup" buta — jeśli cholewka jest zdrowa, wszystko inne da się wymienić.

Podeszwa

Dolna warstwa buta stykająca się z ziemią. Może być gumowa (najczęściej), skórzana (klasyczna elegancja), z Vibramu (premium, bardzo trwała) lub z pianki EVA/PU (sportowe).

Wysadzka / Ranty

Wąski pasek skóry lub gumy pomiędzy cholewką a podeszwą — element konstrukcyjny spinający całość. Ranty są kluczowe w konstrukcji Goodyear welt i decydują o możliwości wymiany podeszwy.

Wkładka

Miękka warstwa wewnątrz buta — to co masz pod stopą. Może być wymienna lub przyklejona. Wkładka często amortyzuje i absorbuje wilgoć — jej wymiana znacznie odświeża komfort chodzenia.

Wypełnienie

Warstwa między wkładką a podeszwą — zwykle korek, pianka lub włókno. W Birkenstockach to charakterystyczne korkowe łoże stopy, które z czasem można wymieniać osobno.

Flek

Najbardziej zewnętrzna część obcasa dotykająca ziemi — zwykle gumowa lub plastikowa. To element najszybciej się zużywa. Wymiana fleków to najtańsza i najczęstsza naprawa — od 20 zł.

Obcas

Cała wieża pod piętą — u damskich czółenek wysoka i cienka, u męskich niska i szeroka. Obcas może być z drewna, skóry, plastiku lub metalu. Wymiana całego obcasa to 40-80 zł.

Tenisówka (napiętek)

Tylna część buta obejmująca piętę — często wzmocniona twardą wkładką („zapiętek"). Zniszczona tenisówka powoduje zsuwanie się stopy — naprawa wymaga wszycia nowego materiału.

Naparstek

Metalowa lub skórzana nakładka na czubku obcasa damskiego — chroni flek przed zużyciem. W butach męskich czasem spotyka się żelazne okucia.

Goodyear welt

Najtrwalsza metoda szycia — podeszwa przyszyta do ranta (welt), a welt przyszyty do cholewki. Umożliwia wielokrotną wymianę podeszwy bez naruszania cholewki. Buty Dr. Martens, Red Wing, Alden, Church's — wszystkie stworzone do wieloletniej służby.

Blake stitch

Bezpośrednie szycie podeszwy do cholewki jednym szwem przechodzącym przez wszystkie warstwy. Lżejsze i bardziej eleganckie niż Goodyear, ale trudniejsze w wymianie podeszwy. Typowe dla eleganckich butów włoskich.

Cementowana (klejona)

Najtańsza metoda — podeszwa sklejona z cholewką bez szycia. Większość sneakersów, Converse, Nike, Adidas. Możliwa naprawa przez ponowne klejenie, ale ograniczona do 1-2 razy.

Blake-Rapid

Kombinacja Blake + dodatkowo przeszyty rant — więcej wytrzymałości niż sam Blake, ale mniej niż Goodyear. Kompromis dla eleganckich butów przeznaczonych do częstszego noszenia.

Norwegian / Storm welt

Odwrócony welt z podwójnym szwem widocznym od góry — używany w butach górskich i zimowych dla maksymalnej wodoszczelności. Charakterystyczny wygląd „paska wokół stopy" — Meindl, Hanwag, Alpina.

Pelota (kopyto szewskie)

Drewniana lub metalowa forma w kształcie stopy, na której szewc naciąga i formuje but. Używana do rozciągania, zmiany kształtu i renowacji. Każdy rozmiar ma swoją pelotę.

Szpilka szewska

Krótki, gruby gwóźdź lub kołek drewniany używany do mocowania obcasów i fleków. Tradycyjne buty były cały zbijane szpilkami, dziś używa się też kleju.

Trybuszon

Szewski nóż zakrzywiony w kształcie litery S — służy do cięcia skóry, gumy i filcu. Podstawowe narzędzie każdego szewca.

Szewska nić (dratwa)

Gruba, nawoskowana nić lniana lub poliestrowa używana do ręcznego szycia butów. Woskowanie chroni przed wilgocią i ułatwia przeciąganie przez skórę.

Stębnówka

Maszyna do szycia skóry — inna niż zwykła krawiecka: silniejsza, z grubszymi igłami i innym ściegiem. Nie każdy szewc ma stębnówkę, która poradzi sobie z grubymi podeszwami.